ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രവാഹം

ഒരു മെഴുകുതിരിയുടെ ജ്വാലയെ നോക്കുമ്പോൾ അത് ഒരേ ജ്വാലയായി തോന്നും. പക്ഷേ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ, അത് ഒരു സ്ഥിരമായ വസ്തു അല്ല; അത് ഒരു തുടർച്ചയായ പ്രക്രിയയാണ്. മെഴുക് ഉരുകുകയും വാതകമായി മാറുകയും ഓക്സിജനുമായി പ്രതികരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഓരോ നിമിഷത്തിലും പഴയ ജ്വാല ഇല്ലാതാകുകയും പുതിയ ജ്വാല പിറക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഈ മാറ്റങ്ങൾ വളരെ സ്മൂത്തായി നടക്കുന്നതിനാൽ, നമ്മുക്ക് അത് ഒരേ ജ്വാലയായി തോന്നുന്നു.

ഇത് പ്രകൃതിയിലെ പല കാര്യങ്ങളിലും കാണാം. ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു നദിയെ ചിന്തിക്കുക. നദിയിൽ ഒഴുകുന്ന വെള്ളം ഓരോ നിമിഷവും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ തൊട്ട വെള്ളം അടുത്ത നിമിഷം തന്നെ മുന്നോട്ട് ഒഴുകിപ്പോകും. എന്നാൽ നദിയുടെ രൂപവും ഒഴുക്കും ഒരുപോലെ തുടരുന്നതിനാൽ, അത് ഒരേ നദിയാണെന്ന് നമുക്ക് തോന്നുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ ഒരു ചുഴലിക്കാറ്റ് (whirlpool) അല്ലെങ്കിൽ തിരമാലകൾ—ഇവയൊക്കെ സ്ഥിരമായ ഒന്നല്ല, പക്ഷേ സ്ഥിരമായ ഒരു രൂപം പോലെ തോന്നുന്ന പ്രക്രിയകളാണ്.

ഇപ്പോൾ മനുഷ്യ ശരീരത്തെ നോക്കാം. ശാസ്ത്രീയമായി, നമ്മുടെ ശരീരം നിരന്തരം പുതുക്കപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്. ചർമ്മകോശങ്ങൾ ഇടയ്ക്കിടെ വീഴുകയും പുതിയവ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. രക്തകോശങ്ങൾ കുറച്ച് മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ മാറുന്നു. ശരീരത്തിലെ പല കോശങ്ങളും മരിക്കുകയും പുതിയത് പിറക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നമ്മൾ കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണവും ശ്വസിക്കുന്ന വായുവും വഴി പുതിയ വസ്തുക്കൾ ശരീരത്തിലേക്ക് വരുന്നു. അതായത്, കുറച്ച് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഉണ്ടായിരുന്ന ശരീര വസ്തുക്കൾ ഇപ്പോൾ നമ്മളിൽ ഇല്ല. എന്നിട്ടും, “ഞാൻ അതേ വ്യക്തിയാണ്” എന്നൊരു അനുഭവം നമ്മുക്ക് ഉണ്ട്.

ഇത് സംഭവിക്കുന്നത് ശരീരത്തിലെ വസ്തുക്കൾ ഒരേപോലെ നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ അല്ല, മറിച്ച് പാറ്റേണുകളും പ്രക്രിയകളും തുടരുന്നതിനാലാണ്. നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കം ഓർമ്മകളും വ്യക്തിത്വവും സൂക്ഷിക്കുന്ന നാഡീ ബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തുന്നു. ആ ബന്ധങ്ങളുടെ ഘടന തുടരുന്നതിനാൽ, നമ്മുക്ക് ഒരു തുടർച്ചയായ “ഞാൻ” എന്ന ബോധം ഉണ്ടാകുന്നു. ഇത് ഒരു ഗാനത്തെപ്പോലെ ആണ്, ശബ്ദ തരംഗങ്ങൾ ഓരോ നിമിഷവും മാറുമ്പോഴും, നമുക്ക് അത് ഒരേ പാട്ടായി തോന്നുന്നു.

ഇതിന് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം സിനിമയാണ്. സിനിമ എന്നത് വേഗത്തിൽ മാറുന്ന സ്റ്റിൽ ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു ശ്രേണിയാണ്. ഓരോ ഫ്രെയിംയും വ്യത്യസ്തമാണ്, പക്ഷേ വേഗത്തിൽ കാണുമ്പോൾ അത് ഒരേ തുടർച്ചയായ ചലനമായി നമ്മുക്ക് തോന്നുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ നമ്മുടെ ജീവിതവും ഓരോ നിമിഷത്തിലും മാറുന്ന സംഭവങ്ങളുടെ ഒരു നിരയാണ്, എന്നാൽ ബോധം അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, അത് ഒരേ ജീവിതമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.

ആത്മീയമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഇതിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രധാനമായ ചോദ്യം ഉയരുന്നു: എല്ലാം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മാറാത്തത് എന്താണ്? പല ആത്മീയ പാരമ്പര്യങ്ങളും പറയുന്നത് ബോധമാണ് (consciousness). ചിന്തകൾ വരുകയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു, വികാരങ്ങൾ ഉയർന്നും താഴ്ന്നും പോകുന്നു, ശരീരം മാറുന്നു, പക്ഷേ “ഞാൻ” എന്ന അനുഭവം തുടരുന്നു. അതാണ് എല്ലാത്തിനെയും സാക്ഷിയായി കാണുന്ന ഭാഗം.

അതുകൊണ്ട് ശാസ്ത്രവും ആത്മീയതയും ഒരേ ദിശയിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നു: നമ്മൾ ഒരു സ്ഥിരമായ വസ്തു അല്ല, മറിച്ച് ഒരു ഒഴുകുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ജ്വാല, നദി, ശരീരം.. ഇവയെല്ലാം നിമിഷംതോറും മാറുന്നവയാണ്. എന്നാൽ ഈ മാറ്റങ്ങളിലൂടെയുള്ള തുടർച്ചയാണ് “ഒരേത്” എന്ന അനുഭവം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഇത് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, നമ്മൾ നമ്മെ ഒരു സ്ഥിരമായ രൂപമായി കാണാതെ, നിരന്തരം പുതുക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രവാഹമായി കാണാൻ തുടങ്ങും.